Pakujesz drona do walizki i lecisz na urlop. Świetny pomysł - pod warunkiem że wiesz jakie przepisy obowiązują w miejscu docelowym. Choć wszystkie kraje Unii Europejskiej stosują wspólne ramy przepisów EASA, każdy z nich ma własne dodatkowe ograniczenia, obowiązkowe aplikacje i lokalne zakazy, o których nie przeczytasz w instrukcji obsługi drona.
Dobra wiadomość dla polskich pilotów: Twoja polska rejestracja operatora i certyfikat A1/A3 są honorowane we wszystkich krajach UE. Nie musisz rejestrować się ponownie w każdym kraju. Musisz jednak znać lokalne zasady i korzystać z lokalnych aplikacji do sprawdzania stref.
Zanim wyjedziesz - co masz już załatwione
Jeśli latasz legalnie w Polsce, masz już większość dokumentów których potrzebujesz za granicą. Numer operatora z polskiego ULC jest ważny w całej UE. Certyfikat kompetencji A1/A3 zdobyty w Polsce obowiązuje w każdym kraju członkowskim. Wystarczy że numer operatora jest naklejony na dronie i masz ze sobą potwierdzenie rejestracji najlepiej jako PDF na telefonie.
Jedna rzecz której możesz nie mieć: ubezpieczenie OC drona. W Polsce nie jest ono obowiązkowe dla lotów rekreacyjnych, ale w kilku krajach wakacyjnych jest wymagane prawnie dla wszystkich dronów bez wyjątku. Sprawdź przed wyjazdem czy Twoja polisa obejmuje zagraniczne loty.
Włochy - piękne krajobrazy, surowe przepisy
Włochy to jedno z najpiękniejszych miejsc w Europie do fotografii lotniczej i jednocześnie jeden z trudniejszych krajów dla turystów z dronem.
Aplikacja obowiązkowa: D-Flight (d-flight.it). Przed każdym lotem sprawdzasz strefy i zgłaszasz lot przez ten system. Strefa na mapie D-Flight ma kolor zielony - możesz latać. Żółty - wymagana zgoda. Czerwony - zakaz bezwzględny.
Ubezpieczenie OC jest obowiązkowe we Włoszech dla wszystkich dronów, nawet tych poniżej 250g z kamerą. To jeden z niewielu krajów UE który nie robi wyjątku dla lekkich modeli. Minimalna suma ubezpieczenia to 1 mln euro.
Zakazy których nie możesz zignorować:
- Historyczne centra miast są praktycznie całkowicie zakazane - Rzym, Wenecja, Florencja, Mediolan. Nie ma mowy o selfie z dronem nad Koloseum czy Placem Świętego Marka
- Nad plażami w sezonie obowiązuje zakaz lotów nad skupiskami ludzi
- Zakaz lotów po zmroku bez specjalnego zezwolenia ENAC
- Filmowanie osób bez zgody narusza RODO nawet jeśli lot jest legalny lotniczo
Gdzie warto latać we Włoszech: Toskania z winnicami i cyprysami, Jezioro Garda, Wybrzeże Amalfi (poza sezonem), Sycylia, Sardynia. Te miejsca są poza strefami CTR i dają spektakularne ujęcia przy minimalnych formalnościach.
Kary: od kilku tysięcy do nawet kilkudziesięciu tysięcy euro, a w skrajnych przypadkach konfiskata sprzętu.
Chorwacja - najsurowsze przepisy wśród popularnych kierunków wakacyjnych
Chorwacja stosuje przepisy EASA, więc Twoja polska rejestracja jest honorowana. Na tym jednak kończą się dobre wiadomości.
Aplikacja obowiązkowa: AMC Portal Mobile zarządzana przez Croatia Control. Każdy lot dronem musi zostać zgłoszony i zarezerwowany z odpowiednim wyprzedzeniem przez tę aplikację. Spontaniczny start bez zgłoszenia to łamanie prawa nawet w otwartej przestrzeni.
Ubezpieczenie OC jest obowiązkowe dla każdego drona bez wyjątku.
Parki narodowe: Jeziora Plitwickie, Krka i inne parki narodowe - latanie jest surowo zabronione bez uzyskania specjalnego, płatnego zezwolenia wydawanego przez dyrekcje poszczególnych obiektów. Zezwolenie trzeba zamówić z wyprzedzeniem, nie na miejscu.
Plaże i miasta w sezonie: zakaz lotów nad skupiskami ludzi, miastami, plażami w sezonie oraz nad obiektami infrastruktury krytycznej.
Dodatkowy problem z publikacją: jako osoby niebędące obywatelami Chorwacji nie macie nawet możliwości uzyskania pozwolenia od Państwowej Administracji Geodezyjnej na nagrywanie, a następnie publikację w sieci. W praktyce oznacza to, że publikowanie materiałów z lotów w Chorwacji w mediach społecznościowych jest w szarej strefie prawnej dla zagranicznych turystów.
Podsumowanie dla Chorwacji: możliwe, ale wymaga przygotowania. Zainstaluj AMC Portal Mobile przed wyjazdem, zgłaszaj każdy lot, unikaj parków narodowych i zatłoczonych plaż.
Grecja - zabytki pod ochroną, plaże problematyczne
Grecja stosuje przepisy EASA i honoruje polską rejestrację operatora. Dodatkowym wymogiem jest rejestracja drona w HCAA (Hellenic Civil Aviation Authority) oraz posiadanie ubezpieczenia OC.
Aplikacja obowiązkowa: Drone Aware GR (DAGR). Wskazuje strefy żółte i magenta, gdzie wymagane są specjalne zgody lub loty są zakazane.
Zabytki starożytne: Grecja bardzo poważnie podchodzi do ochrony dziedzictwa. W wielu miejscach obowiązuje zakaz lotów dronem bez odpowiedniego zezwolenia, szczególnie w okolicach starożytnych ruin. Lot nad Akropolem bez zezwolenia to poważne naruszenie prawa.
Plaże i parki narodowe: dodatkowe ograniczenia szczególnie w sezonie turystycznym. Zatłoczone plaże w lipcu i sierpniu to strefy de facto zakazane przez przepisy kategorii A1.
Gdzie warto latać w Grecji: góry i doliny poza sezonem, małe wyspy z dala od lotnisk i atrakcji turystycznych, wybrzeże wczesnym rankiem przed przybyciem turystów. Santorini i Mykonos są pełne stref ograniczeń - sprawdź DAGR zanim w ogóle rozstawisz sprzęt.
Hiszpania - plaże i miasta zakazane, ale przepisy czytelne
Hiszpania stosuje przepisy EASA i ma własny urząd lotniczy AESA (Agencia Estatal de Seguridad Aérea) do rejestracji i sprawdzania stref.
Aplikacja obowiązkowa: strona AESA (aesa.gob.es) do sprawdzania stref geograficznych. Hiszpania ma dobrze opisane strefy i czytelne mapy.
Ubezpieczenie OC wymagane dla wszystkich dronów.
Zakazy:
- Loty w miastach i nad plażami bez specjalnego pozwolenia są niedozwolone - popularne turystyczne lokalizacje takie jak Barcelona czy Sewilla objęte są stałymi strefami zakazu lotów
- Wyspy Kanaryjskie wymagają specjalnego zezwolenia nawet na rekreacyjne loty
- Parki narodowe i obszary Natura 2000 mają własne zakazy niezależne od przepisów EASA
- Regiony autonomiczne mogą mieć dodatkowe ograniczenia lokalne
Gdzie warto latać w Hiszpanii: tereny wiejskie z dala od miast i plaż, góry Sierra Nevada i Pireneje poza parkami narodowymi, mniej turystyczne wybrzeże rano przed sezonem. Katalonia i Andaluzja mają piękne tereny rolnicze idealne do fotografii lotniczej bez tłumów.
Wspólna checklista przed wylotem za granicę
- Pobierz i zainstaluj lokalną aplikację do sprawdzania stref przed wyjazdem (D-Flight, AMC Portal, DAGR, AESA)
- Sprawdź czy Twoje ubezpieczenie OC obejmuje zagraniczne loty rekreacyjne
- Zapisz PDF z potwierdzeniem rejestracji operatora i certyfikatem A1/A3 na telefonie (wersja offline)
- Sprawdź strefy dla konkretnych lokalizacji które planujesz odwiedzić - nie zakładaj że otwarta przestrzeń to strefa wolna
- Unikaj historycznych centrów miast, parków narodowych i zatłoczonych plaż w sezonie
- Lataj wczesnym rankiem - mniejsze ryzyko konfliktów z przepisami dotyczącymi skupisk ludzi i lepsze światło do zdjęć
Jak przewieźć drona samolotem
Baterie LiPo do drona musisz przewozić w bagażu podręcznym, nigdy w luku bagażowym. Dotyczy to zarówno baterii do drona jak i do kontrolera. Większość linii lotniczych dopuszcza baterie do 100Wh bez ograniczeń i do 160Wh po uzyskaniu zgody linii. Sprawdź pojemność swoich baterii przed lotem i zasady konkretnego przewoźnika.
Sam dron możesz przewozić zarówno w bagażu podręcznym jak i rejestrowanym, o ile baterie są wyjęte i spakowane osobno w bagażu podręcznym.
Podsumowanie
Latanie dronem za granicą jest możliwe i legalne - wymaga jednak przygotowania. Polska rejestracja operatora i certyfikat A1/A3 działają w całej UE, więc zrób to raz i masz podstawy na wszystkie wakacje w Europie. Przed każdym wyjazdem sprawdź lokalną aplikację do stref, ubezpieczenie OC i specyficzne zakazy dla miejsca które odwiedzasz. Najczęstszy błąd turystów to zakładanie że przepisy są takie same jak w Polsce - są podobne, ale nie identyczne.